พระบาทสมเด็จพระจอมกล้าเจ้าอยู่หัว  รัชกาลที่ ๔ พระองค์ทรงเป็นกษัตริย์ ที่มีพระปรีชาสามารถ  เป็นนักปราชญ์ และเชี่ยวชาญใน ดาราศาสตร์ และโหราศาสตร์ เป็นอย่างยิ่ง  พระองค์สามารถคำนวณการเกิดสุริยุปราคา ที่ตำบลหว้ากอ จังหวัด ประจวบคีรีขันธ์ ได้อย่างแม่นยำ ในวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2411    ในทางโหราศาสตร์ พระองค์ทรงคิดค้นการดูดวง ที่เรียกกันทั่วไปว่า ตำราเศษพระจอมเกล้า  ซึ่งมีความแม่นยำ เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไป  วิธีการก็แสนจะง่าย ดังนี้ 

ให้  ผูกดวงชะตา  ได้แล้วเอา  วัน  + เดือน + ปี   เกิด ทางจันทรคติ  มาบวกกันเข้า ถ้าได้เกินสิบ ให้ลบด้วยสิบ ไปเรื่อยๆ ให้เหลือเศษ 0 - 9  แล้วนำมาแปลความหมาย

เกิดวัน อาทิตย์ จันทร์ อังคาร พุธ พฤหัส ศุกร์ เสาร์
แทนด้วยเลข  1 2 3 4 5 6 7

 

เกิดเดือน อ้าย ยี่ สาม สี่ ห้า หก เจ็ด แปด เก้า สิบ สิบเอ็ด สิบสอง
แทนด้วยเลข  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

 

เกิดปี ชวด ฉลู ขาล เถาะ มะโรง มะเส็ง มะเมีย มะแม วอก ระกา จอ กุล
แทนด้วยเลข  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

  

 

ตัวอย่าง

นาย ข้าวผัด  เกิดวันที่  12  กรกฎาคม  2512 เวลา  10.30  น ที่ กรุงเทพ  ตามเวลาปฏิทินสากล  เวลาจะดูดวง จะต้องผูกดวง เพื่อหาเวาลา ตามปฏิทินจันทรคติ ก็จะได้ว่า เกิดวัน   เสาร์  แรม 14 ค่ำเดือน 8  ปี ระกา

เข้าสูตรก็จะได้ วันเสาร์ (7)  + เดือนแปด(8) + ปีระกา(10) = 25 

25 - 10 = 15  ยังเกินสิบ จึงต้องลบออกอีก 10 เหลือ  15 

15-10   = 5  ยังเกินสิบ จึงต้องลบออกอีก 10 สุดท้ายเหลือ เท่ากับ 5

สรุปว่าเหลือเศษเท่ากับ 5  ก็นำไปหาความหมายได้ดังนี้

เศษศูนย์

นกแขกเต้าเฝ้าทำรวงรังระวังผล แสวงดีย่อมมีผล อย่าคลอเคล้ากับเหล่าพาล

เหมือนปักษีอันมีปีก รู้หลบหลีกธนูพราน ถ้าประมาทจะเสียการ ถึงชอกช้ำระกำกาย

ดวงชะตาก้ำกึ่ง

คุณเป็นผู้เลือกทางเดินชีวิตได้ เลือกไปทางดี ชีวิตก็จะได้ดี

ถ้าเลือกคบกับคนพาล ก็จะเสียหาย

เศษหนึ่ง

เสาเรือนไหม้ ชะตาใครทั้งชายหญิง ไร้เรือนที่พักพิง ที่พึ่งพักสำนักเนา

ร่อนเร่ระเหระหน เร่งเจียมตนอย่าดูเบา เพราะว่าชะตาเรา โทษประกอบจึงเกิดกรรม

ดวงชะตามีเคราะห์

โดนศัตรูเบียดเบียน ต้องเร่ร่อน มีเรือนก็ไม่ได้อยู่ 

เศษสอง

จะครองไข้ มีโรคร้ายรุมประจำ หยูกยาจะหาทำ บ่ถูกแท้จนแก่ตัว

ดวงชะตา จะเป็นคนมีปัญหาทางสุขภาพ

เจ็บป่วย อยู่ตลอด  

เศษสาม

ความสบาย มีม้าควายเกวียนและวัว พอสมสกุลตัว เข้าที่ทายสถานกลาง 

ดวงชะตาปานกลาง

มีทรัพย์ มีความสุขตาม อัตภาพ 

เศษสี่

มีข้าครอก อเนกนอกคณานาง อุปถัมภ์ล้วนสำอาง บ่ไข้ชุกบ่ทุกข์เป็น 

ดวงชะตา ดี อยู่สบาย

เป็นหัวหน้า มีบริวาร ไม่ค่อยมีความทุกข์ สุขภาพดี 

เศษห้า

ชะตากลับ ทุนทรัพย์แลแสนเข็ญ ภายหน้าชะตาเป็น ทุนทรัพย์จะนับพัน

 

ดวงชะตากลับ

ช่วงแรกจะแร้นแค้น ลำบาก ภายหลังดวงกลับ จะร่ำรวย  

เศษหก

จะยกญาติ เป็นเชื้อชาติประเสริฐสรรพ์ เงินตรายศถาพันธ์ ทุนทรัพย์ลำดับดี 

ดวงชะตาดี

มีชาติตระกูล มียศตำแหน่ง มีทรัพย์สิน

เศษเจ็ด

นั้นผ้าขาด จะนุ่งห่มก็เต็มที พักตราย่อมราศี ระคายคับทั้งทรัพย์สิน 

ดวงชะตา มีปัญหาเรื่องทรัพย์

ขาดแคลนทรัพย์  ทรัพย์สินเสียหาย  

เศษแปด

นั้นเปรื่องยศ จะปรากฏกระเดื่องดิน ทรัพย์ศฤงคารสถานถิ่น ทั้งอำนาจวาสนา 

ดวงชะตาดีมาก

มียศ มีชื่อเสียง มีทรัพย์ มีอำนาจ วาสนา 

เศษเก้า

กินข้าวกลางตลาด เสมอชาติสุนักขา ถึงจะมีวาสนา ต้องประกอบกิจการ

แม้นตระกูลทลิทก ถึงตกต่ำก็บ่นาน ดั่งนักเลงสุราบาน พอขวนขวายใส่ท้องตน

 

ดวงชะตาต้องเหนื่อย

ต้องดิ้นรน จึงจะได้มา ถึงตกต่ำก็ไม่นาน 

เพราะเป็นคนทำงาน พอได้ใส่ปากท้อง